ข้อความโดย: siritidaphon
« เมื่อ: เมื่อวานนี้ เวลา 05:21:33 PM »ข้อควรระวังผลเสียที่จะตามมาจากการให้อาหารสายยาง
การให้อาหารทางสายยาง (Enteral Nutrition) แม้จะเป็นวิธีที่ช่วยให้ผู้ป่วยได้รับสารอาหารครบถ้วนในยามที่กลืนเองไม่ได้ แต่หากขาดการเฝ้าระวังที่รัดกุม อาจเกิด "ผลเสีย" หรือภาวะแทรกซ้อนที่บั่นทอนสุขภาพผู้ป่วยได้ครับ
เพื่อให้คุณดูแลได้อย่างมั่นใจ นี่คือกลุ่มอาการและผลเสียที่ผู้ดูแลต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ:
1. ผลเสียต่อระบบทางเดินหายใจ (อันตรายสูงสุด)
ปอดอักเสบจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia): เกิดจากอาหารขย้อนย้อนกลับขึ้นมาแล้วหลุดเข้าหลอดลม หรือสายยางเลื่อนตำแหน่งไปอยู่ที่หลอดลมโดยไม่รู้ตัว
วิธีป้องกัน: ต้อง จัดท่าให้ผู้ป่วยนั่งหรือนอนศีรษะสูง 30°C–45°C ขณะให้ และคงท่านี้ไว้อีก 1 ชั่วโมงหลังมื้ออาหาร
สัญญาณอันตราย: ไอ สำลัก หน้าเขียว หรือมีไข้สูงหลังให้อาหาร
2. ผลเสียต่อระบบทางเดินอาหาร
ท้องเสีย (Diarrhea): มักเกิดจากอาหารไม่สะอาด (บูด), ให้อาหารเร็วหรือแรงเกินไป (ดันไซริงค์), หรือสูตรอาหารเข้มข้นจนลำไส้ดูดซึมไม่ทัน
ท้องอืดและอาหารตกค้าง (Gastric Retention): หากอาหารมื้อเก่าไม่ย่อยแล้วให้มื้อใหม่ทับลงไป จะทำให้กระเพาะขยายตัวจนดันกะบังลม ทำให้ผู้ป่วยหายใจลำบากและเสี่ยงต่อการอาเจียน
วิธีป้องกัน: ต้อง ใช้ไซริงค์ดูดเช็กปริมาณอาหารค้างก่อนมื้อถัดไปเสมอ หากมีค้างเกิน 100–150 มล. ให้เลื่อนมื้ออาหารออกไป
3. ผลเสียทางกายภาพและภาวะติดเชื้อ
แผลกดทับและเนื้อเยื่ออักเสบ: สายยางที่รูจมูกอาจกดทับปีกจมูกจนเป็นแผลลึก หรือสายเจาะหน้าท้องอาจมีการอักเสบติดเชื้อรอบรูเจาะ (Stoma Site Infection)
วิธีป้องกัน: เปลี่ยนตำแหน่งการแปะพลาสเตอร์ทุกวัน และทำความสะอาดผิวหนังรอบสายด้วยน้ำเกลือ (0.9% NSS) สม่ำเสมอ
สายอุดตัน (Tube Clogging): เกิดจากคราบอาหารหรือยาที่ล้างไม่สะอาด นำไปสู่การสะสมของเชื้อแบคทีเรียและเชื้อราภายในสายยาง
4. ผลเสียต่อสภาวะจิตใจและช่องปาก
ช่องปากอักเสบ: แม้ไม่ได้ทานทางปาก แต่แบคทีเรียในน้ำลายยังคงทำงาน หากไม่ทำความสะอาดจะเกิดเชื้อราในปากหรือกลิ่นปากรุนแรง
ความหดหู่ (Depression): การไม่ได้สัมผัสรสชาติอาหารอาจทำให้ผู้ป่วยรู้สึกเบื่อหน่ายหรือสูญเสียความสุขในการใช้ชีวิต
💡 เคล็ดลับ
การสังเกต "สีหน้าและอาการกระสับกระส่าย" ของผู้ป่วยขณะให้อาหารสำคัญมากครับ หากผู้ป่วยดูเหนื่อย หายใจขัด หรือท้องแข็งตึง ให้ หยุดอาหารทันที แล้วตรวจสอบความเรียบร้อยก่อนเริ่มใหม่เสมอ
การให้อาหารทางสายยาง (Enteral Nutrition) แม้จะเป็นวิธีที่ช่วยให้ผู้ป่วยได้รับสารอาหารครบถ้วนในยามที่กลืนเองไม่ได้ แต่หากขาดการเฝ้าระวังที่รัดกุม อาจเกิด "ผลเสีย" หรือภาวะแทรกซ้อนที่บั่นทอนสุขภาพผู้ป่วยได้ครับ
เพื่อให้คุณดูแลได้อย่างมั่นใจ นี่คือกลุ่มอาการและผลเสียที่ผู้ดูแลต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ:
1. ผลเสียต่อระบบทางเดินหายใจ (อันตรายสูงสุด)
ปอดอักเสบจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia): เกิดจากอาหารขย้อนย้อนกลับขึ้นมาแล้วหลุดเข้าหลอดลม หรือสายยางเลื่อนตำแหน่งไปอยู่ที่หลอดลมโดยไม่รู้ตัว
วิธีป้องกัน: ต้อง จัดท่าให้ผู้ป่วยนั่งหรือนอนศีรษะสูง 30°C–45°C ขณะให้ และคงท่านี้ไว้อีก 1 ชั่วโมงหลังมื้ออาหาร
สัญญาณอันตราย: ไอ สำลัก หน้าเขียว หรือมีไข้สูงหลังให้อาหาร
2. ผลเสียต่อระบบทางเดินอาหาร
ท้องเสีย (Diarrhea): มักเกิดจากอาหารไม่สะอาด (บูด), ให้อาหารเร็วหรือแรงเกินไป (ดันไซริงค์), หรือสูตรอาหารเข้มข้นจนลำไส้ดูดซึมไม่ทัน
ท้องอืดและอาหารตกค้าง (Gastric Retention): หากอาหารมื้อเก่าไม่ย่อยแล้วให้มื้อใหม่ทับลงไป จะทำให้กระเพาะขยายตัวจนดันกะบังลม ทำให้ผู้ป่วยหายใจลำบากและเสี่ยงต่อการอาเจียน
วิธีป้องกัน: ต้อง ใช้ไซริงค์ดูดเช็กปริมาณอาหารค้างก่อนมื้อถัดไปเสมอ หากมีค้างเกิน 100–150 มล. ให้เลื่อนมื้ออาหารออกไป
3. ผลเสียทางกายภาพและภาวะติดเชื้อ
แผลกดทับและเนื้อเยื่ออักเสบ: สายยางที่รูจมูกอาจกดทับปีกจมูกจนเป็นแผลลึก หรือสายเจาะหน้าท้องอาจมีการอักเสบติดเชื้อรอบรูเจาะ (Stoma Site Infection)
วิธีป้องกัน: เปลี่ยนตำแหน่งการแปะพลาสเตอร์ทุกวัน และทำความสะอาดผิวหนังรอบสายด้วยน้ำเกลือ (0.9% NSS) สม่ำเสมอ
สายอุดตัน (Tube Clogging): เกิดจากคราบอาหารหรือยาที่ล้างไม่สะอาด นำไปสู่การสะสมของเชื้อแบคทีเรียและเชื้อราภายในสายยาง
4. ผลเสียต่อสภาวะจิตใจและช่องปาก
ช่องปากอักเสบ: แม้ไม่ได้ทานทางปาก แต่แบคทีเรียในน้ำลายยังคงทำงาน หากไม่ทำความสะอาดจะเกิดเชื้อราในปากหรือกลิ่นปากรุนแรง
ความหดหู่ (Depression): การไม่ได้สัมผัสรสชาติอาหารอาจทำให้ผู้ป่วยรู้สึกเบื่อหน่ายหรือสูญเสียความสุขในการใช้ชีวิต
💡 เคล็ดลับ
การสังเกต "สีหน้าและอาการกระสับกระส่าย" ของผู้ป่วยขณะให้อาหารสำคัญมากครับ หากผู้ป่วยดูเหนื่อย หายใจขัด หรือท้องแข็งตึง ให้ หยุดอาหารทันที แล้วตรวจสอบความเรียบร้อยก่อนเริ่มใหม่เสมอ