ข้อความโดย: siritidaphon
« เมื่อ: เมื่อวานนี้ เวลา 02:19:12 PM »การดูแลผู้ป่วยให้อาหารสายยางว่ามีภาวะแทรกซ้อนใดๆหรือไม่
การเฝ้าสังเกตภาวะแทรกซ้อนจากการให้อาหารทางสายยางเป็นหน้าที่สำคัญของผู้ดูแลครับ เพราะผู้ป่วยที่รับอาหารทางสายมักไม่สามารถบอกความผิดปกติได้ด้วยตนเอง
เพื่อให้คุณสังเกตอาการได้ง่ายและเป็นระบบ ผมแบ่งภาวะแทรกซ้อนที่ต้องเฝ้าระวังออกเป็น 4 กลุ่มหลัก ดังนี้ครับ:
1. ภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินอาหาร (พบบ่อยที่สุด)
ท้องอืด (Abdominal Distension): สังเกตว่าหน้าท้องตึงหรือบวมขึ้นไหม หากเคาะแล้วมีเสียงโปร่งๆ แสดงว่ามีลมในท้องมาก
อาหารค้างในกระเพาะ (Gastric Retention): เมื่อใช้ไซริงค์ดูดเช็กก่อนมื้อถัดไป พบว่ามีอาหารเดิมค้างอยู่เกิน 100-150 มล. (หรือตามแผนการรักษา)
คลื่นไส้ อาเจียน: อาจเกิดจากให้อาหารเร็วเกินไป หรืออาหารมีความเข้มข้นสูงเกินที่ร่างกายจะรับได้
ท้องเสีย (Diarrhea): ถ่ายเหลวเกิน 3 ครั้งต่อวัน อาจเกิดจากอาหารบูด ปนเปื้อน หรืออุณหภูมิอาหารเย็นเกินไป
2. ภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินหายใจ (อันตรายที่สุด)
การสำลัก (Aspiration): สังเกตอาการไอ หอบเหนื่อย หน้าเขียว หรือมีเสียงครืดคราดในลำคอขณะหรือหลังให้อาหาร
ปอดอักเสบ: หากผู้ป่วยมีไข้ หายใจเร็ว และมีเสมหะมากหลังจากเริ่มให้อาหารทางสายยาง อาจเป็นสัญญาณว่ามีการสำลักลงปอด
3. ภาวะแทรกซ้อนจากตัวสายยาง (Mechanical)
สายยางอุดตัน: น้ำหรืออาหารไหลผ่านไม่ได้ มักเกิดจากล้างสาย (Flush) ไม่สะอาด หรือบดยาไม่ละเอียดพอ
แผลกดทับจากสายยาง: สังเกตบริเวณปีกจมูกหรือรูจมูกว่ามีรอยแดง แผลเปื่อย หรือเลือดออกหรือไม่
สายยางเลื่อนหลุด: ขีดเครื่องหมายบนสายยางเคลื่อนที่ไปจากเดิม หรือผู้ป่วยดึงสายออก
4. ภาวะแทรกซ้อนทางโภชนาการและน้ำ (Metabolic)
ภาวะขาดน้ำ: สังเกตริมฝีปากแห้ง ผิวหนังไม่ยืดหยุ่น หรือปัสสาวะมีสีเข้มและปริมาณน้อยลง
น้ำตาลในเลือดสูง/ต่ำ: ในผู้ป่วยเบาหวาน อาจมีอาการเหงื่อออก ตัวเย็น หรือซึมลง หากได้รับอาหารไม่สมดุลกับยา
📊 ตารางสรุป: อาการที่ "ต้องหยุดให้อาหาร" และปรึกษาแพทย์ทันที
อาการที่พบ การแก้ไขเบื้องต้น
ไอ สำลัก ขณะให้อาหาร หยุดทันที จับผู้ป่วยตะแคงหน้า ป้องกันการสำลักซ้ำ
ดูดอาหารเก่าออกมาได้เกินครึ่งของมื้อที่แล้ว งดมื้อนั้นไปก่อน และเช็กซ้ำในอีก 1 ชั่วโมง
สายยางหลุดออกมาข้างนอก ห้ามใส่กลับเอง ให้ใช้พลาสเตอร์ปิดรู (ถ้ามี) และไปโรงพยาบาล
หน้าท้องแข็งตึง เจ็บปวดรุนแรง หยุดให้อาหารและแจ้งพยาบาลหรือแพทย์
💡 เคล็ดลับการป้องกัน
วิธีป้องกันที่ง่ายและได้ผลดีที่สุดคือ "การจดบันทึก" ครับ หากคุณจดปริมาณอาหารที่ให้ จำนวนครั้งที่ถ่าย และลักษณะของหน้าท้องในแต่ละวัน จะทำให้คุณเห็นความผิดปกติได้รวดเร็วกว่าการสังเกตด้วยตาเปล่าเพียงอย่างเดียวครับ
การเฝ้าสังเกตภาวะแทรกซ้อนจากการให้อาหารทางสายยางเป็นหน้าที่สำคัญของผู้ดูแลครับ เพราะผู้ป่วยที่รับอาหารทางสายมักไม่สามารถบอกความผิดปกติได้ด้วยตนเอง
เพื่อให้คุณสังเกตอาการได้ง่ายและเป็นระบบ ผมแบ่งภาวะแทรกซ้อนที่ต้องเฝ้าระวังออกเป็น 4 กลุ่มหลัก ดังนี้ครับ:
1. ภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินอาหาร (พบบ่อยที่สุด)
ท้องอืด (Abdominal Distension): สังเกตว่าหน้าท้องตึงหรือบวมขึ้นไหม หากเคาะแล้วมีเสียงโปร่งๆ แสดงว่ามีลมในท้องมาก
อาหารค้างในกระเพาะ (Gastric Retention): เมื่อใช้ไซริงค์ดูดเช็กก่อนมื้อถัดไป พบว่ามีอาหารเดิมค้างอยู่เกิน 100-150 มล. (หรือตามแผนการรักษา)
คลื่นไส้ อาเจียน: อาจเกิดจากให้อาหารเร็วเกินไป หรืออาหารมีความเข้มข้นสูงเกินที่ร่างกายจะรับได้
ท้องเสีย (Diarrhea): ถ่ายเหลวเกิน 3 ครั้งต่อวัน อาจเกิดจากอาหารบูด ปนเปื้อน หรืออุณหภูมิอาหารเย็นเกินไป
2. ภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินหายใจ (อันตรายที่สุด)
การสำลัก (Aspiration): สังเกตอาการไอ หอบเหนื่อย หน้าเขียว หรือมีเสียงครืดคราดในลำคอขณะหรือหลังให้อาหาร
ปอดอักเสบ: หากผู้ป่วยมีไข้ หายใจเร็ว และมีเสมหะมากหลังจากเริ่มให้อาหารทางสายยาง อาจเป็นสัญญาณว่ามีการสำลักลงปอด
3. ภาวะแทรกซ้อนจากตัวสายยาง (Mechanical)
สายยางอุดตัน: น้ำหรืออาหารไหลผ่านไม่ได้ มักเกิดจากล้างสาย (Flush) ไม่สะอาด หรือบดยาไม่ละเอียดพอ
แผลกดทับจากสายยาง: สังเกตบริเวณปีกจมูกหรือรูจมูกว่ามีรอยแดง แผลเปื่อย หรือเลือดออกหรือไม่
สายยางเลื่อนหลุด: ขีดเครื่องหมายบนสายยางเคลื่อนที่ไปจากเดิม หรือผู้ป่วยดึงสายออก
4. ภาวะแทรกซ้อนทางโภชนาการและน้ำ (Metabolic)
ภาวะขาดน้ำ: สังเกตริมฝีปากแห้ง ผิวหนังไม่ยืดหยุ่น หรือปัสสาวะมีสีเข้มและปริมาณน้อยลง
น้ำตาลในเลือดสูง/ต่ำ: ในผู้ป่วยเบาหวาน อาจมีอาการเหงื่อออก ตัวเย็น หรือซึมลง หากได้รับอาหารไม่สมดุลกับยา
📊 ตารางสรุป: อาการที่ "ต้องหยุดให้อาหาร" และปรึกษาแพทย์ทันที
อาการที่พบ การแก้ไขเบื้องต้น
ไอ สำลัก ขณะให้อาหาร หยุดทันที จับผู้ป่วยตะแคงหน้า ป้องกันการสำลักซ้ำ
ดูดอาหารเก่าออกมาได้เกินครึ่งของมื้อที่แล้ว งดมื้อนั้นไปก่อน และเช็กซ้ำในอีก 1 ชั่วโมง
สายยางหลุดออกมาข้างนอก ห้ามใส่กลับเอง ให้ใช้พลาสเตอร์ปิดรู (ถ้ามี) และไปโรงพยาบาล
หน้าท้องแข็งตึง เจ็บปวดรุนแรง หยุดให้อาหารและแจ้งพยาบาลหรือแพทย์
💡 เคล็ดลับการป้องกัน
วิธีป้องกันที่ง่ายและได้ผลดีที่สุดคือ "การจดบันทึก" ครับ หากคุณจดปริมาณอาหารที่ให้ จำนวนครั้งที่ถ่าย และลักษณะของหน้าท้องในแต่ละวัน จะทำให้คุณเห็นความผิดปกติได้รวดเร็วกว่าการสังเกตด้วยตาเปล่าเพียงอย่างเดียวครับ